OBEREK

Polskie Tańce Narodowe
Oberek

Ten spokojny, urokliwy taniec ma w odniesieniu do pozostałych polskich tańców narodowych najmłodszy wiek. Co prawda rytmy mazurkowe odnotowywane były już w XVI i XVII wieku nie tylko jako utwory muzyczne ale również tańce. Jednak sama muzyka wskazuje na inny charakter niż przypisuje się kujawiakowi.

Wobec tego od kiedy można powiedzieć, że istnieje kujawiak?

Szacuje się, że jego forma taneczna, samodzielna wyodrębniła się znana jako "obertas" na przełomie
XVII i XVIII wieku a wystąpienie i ugruntowanie nazwy "kujawiak" nastąpiło ponad wiek później.
Muzyka kujawiaka utrzymana jest w metrum trójmiarowym o sporej rozpiętości tempa.
Kujawiak jako taniec przeobrażał się mając swoje początki podczas zabaw ludu wiejskiego a następnie trafiając do innych warstw społecznych. Tak więc taneczna forma narodowa, towarzyska prezentuje się
w sposób spokojny, regularny, elegancki, bez zrywnych ruchów i zmiennej dynamiki, która towarzyszyła regionalnemu pierwowzorowi.
Istotnym zjawiskiem kujawiaka jest również tempo rubato realizowane poprzez nieznaczne spowalnianie
lub przyspieszanie wykonywanego utworu. Zabieg ten pozwala tańczącym na interpretację, a także daje możliwość doboru elementów ruchowych nadającym muzyce i ruchowi spójność.
 

Kujawiak istniał niemal nieodłącznie z oberkiem.
Oba te tańce w swej istocie to tańce wirowe co jest ich cechą charakterystyczną. Kujawiak - jeśli nie polonez - rozpoczynał spotkanie. Źródła wspominają, że wchodził on w cykl tańca okrągłego. W pierwszej kolejności realizowany był jako chodzony, powolny tańczony spokojnie, posuwiście. Następnie przechodził w wolny obrotowy taniec a kolejny etap to zmiana kierunku wirowania w odrobinę żywszym tempie, niezmiennie jednak prezentowany w sposób regularny i stosowany. W ostatniej części kujawiak przeobraża się, wraz z coraz żywszym tempem, w formę podkreślaną poprzez męskie ozdobniki czy akcenty określaną jako obertas.
 

Dziś kujawiak narodowy obserwuje się jako taniec realizowany w sposób płynny, spokojny i łagodny,

a rzewny, wyważony charakter wynika niezmiennie z muzyki, która determinuje prezentowany ruch. Najbardziej doświadczeni tancerze - poza bardzo dobrą techniką wykonawczą - pokazują podczas kujawiaka także warstwę emocjonalną tańca. Ze względu na niejednokrotnie naładowaną emocjonalnie muzyką oraz wolne tempo często jest on interpretowany jako taniec uczuciowy. 

Pary tańczące kujawiaka poza tym, że - jak było to podkreślone wcześniej - tańczą w głównej mierze wirowo przyjmują różne objęcia oraz ujęcia. Najbardziej podstawowe to objęcie zamknięte okrągłe i zamknięte półokrągłe. Różnorodne figury pozwalają na przyjmowanie także innych ustawień tańczących wobec siebie. Zasadniczo pojawiają się takie figury jak „chodzony po kole”, „obroty po kole”, „śpiąca”, od się - do się”, „kołysana”, „zalotna”. Kujawiak wzbogacany jest przez elementy ozdobne takie jak hołubce, akcenty, uderzenie o kolano w przypadku tancerza czy obroty w przypadku tancerki.
 

Poza spójnością tańca z muzyką warto również zwrócić uwagę także na różne kroki będące wartościowym elementem interpretacji i ekspresji muzycznej. Odpowiedni ich dobór pozwala na uzyskanie charakteru kujawiaka. Tańczący mają dzięki temu możliwość przeprowadzenia ruchu w sposób płynny i przejrzysty,
a wykonywane elementy ozdobne wzbogacają całość.
 

Kujawiak pomimo pozornej prostoty kryje za sobą wiele możliwości interpretacji.
Jest pośród areny narodowych tańców polskich kontrastujący na wielu płaszczyznach a jednocześnie niemniej ciekawy i bogaty.